دیدبان روسیه: هشتم مارس ۱۱۳ سال پیش بود که زنان نیویورکی به خیابان‌های این شهر آمدند و حقوق اولیه خود از جمله حق رای را مطالبه کردند؛ رخدادی که اندکی بعد به سنگبنای نامیده شدن این روز به عنوان «روز جهانی زن» نام گرفت تا هر سال، تقویم که به این حوالی می‌رسد، موجی از مفاهیم زیبا در وصف حقوق و جایگاه زنان در جوامع مطرح شود. البته گزاف نیست اگر بگوییم که این مفاهیم در جوامع توسعه‌یافته از شانس بالایی برای عینی شدن برخوردار هستند و هر چه در طیف کشورهای در حال توسعه به سمت توسعه نیافته پیش برویم، با واژگان روبرو می‌شویم که نه تنها انتزاعی باقی مانده‌؛ بلکه گاه آن قدر غریب هستند که در تضاد با ایدئولوژی‌های یک حکومت قرار گرفته‌اند.

آمارها نشان می‌دهد که زنان حدود ۵۳.۶ درصد جمعیت روسیه را تشکیل می‌دهند و ۵۹.۸ درصد زنان بالای ۱۵ سال در روسیه شاغل هستند که بیمارستان‌ها و مدارس از جمله مهمترین مراکز اشتغال آنها است. همچنین اگر نگاهی به جایگاه آنها در سیاست داشته باشیم، درخواهیم یافت که ۷۰ نماینده از ۴۵۰ نماینده مجلس دوما را زنان تشکیل می‌دهند؛ با این وجود اما فعالان حقوق زنان در این کشور معتقد هستند که این تعداد کافی نیست و امید دارند تا در انتخابات پیش‌روی امسال،‌ سهمیه بیشتری را کسب کنند.

 

♦ مشقت‌های زنان در دوران کرونا

در روسیه همه ساله در ماه نوامبر کنگره زنان برگزار می‌شود که با توجه به جامعه تقریبا مردسالار این کشور، به موضوعاتی همچون خشونت و همین‌طور نابرابری‌های اقتصادی معطوف است؛ اما این‌بار کارشناسان معتقد بودند که اپیدمی کرونا و به دنبال آن کسب و کارهای آنلاین بیشتر از آنکه به مردان آسیب وارد کند، زنان را تحت فشار قرار داده است. در همین رابطه پژوهش‌های آکادمی علوم روسیه نیز نشان می‌دهد که کارهای خانگی زنان به طور متوسط یک و نیم تا دو برابر شده است؛ چرا که آنها از یک سو باید فرزندان خود را که به واسطه قرنطینه به مهدکودک و مدرسه نمی‌روند، مراقبت کنند؛ از سوی دیگر باید به فرآیند آموزش آنلاین آنها کمک کنند؛ طبیعتا فرآیند کارهای آنها در خانه نظیر نظافت و آشپزی نیز بیشتر می‌شود و از سوی دیگر باید کارهای خویش را نیز به صورت آنلاین مطابق ساعت کاری انجام دهند. در این میان زنانی که از خشونت خانگی رنج می‌بردند، در وضعیت دشوارتری قرار می‌گیرند و در واقع این ناملایمتی‌هایی است که زیر سایه ویروس کرونا و در سکوت تشدید شده است.

به نظر می‌رسد که در یک جامعه زمانی که زنان اجازه پیدا کنند تا همچون مردان، مناصب مدیریتی و حتی کلیدی را به دست آورند، در این زمان است که می‌توان امید داشت که برابری میان حقوق زنان و مردان در ابعاد گوناگون جاری شود.

 

♦ زنان پرنفوذ در روسیه

 ژانویه امسال، روزنامه ار.ب.کا نتایج یک پژوهش را منتشر کرد که به موجب آن هفت درصد از پاسخ‌دهندگان در روسیه معتقد هستند که زنان نباید پست‌های مدیریتی بیشتری را در اختیار داشته باشند؛ برای ۴۶ درصد آنها تفاوتی ندارد و ۲۳ درصد به نوعی موافق هستند و ۱۰ درصد کاملا با افزایش تعداد مدیران زن موافق هستند.

اگر بخواهیم از معروف‌ترین سیاستمدار زن در روسیه صحبت کنیم، بدون شک نام والنتینا ماتوینکو، رئیس شورای فدراسیون (سنای روسیه) در ابتدا نظر ما را به خود جلب خواهد کرد. همچنین می‌توان به والنتینا ترشکوا اشاره کرد که نخستین زن فضانورد است و اکنون نماینده مجلس دوما می‌باشد. ماریا زاخاروا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز از دیگر زنان معروف در این کشور در حوزه سیاست خارجی است. در کابینه نخست‌وزیر هم نام سه زن به چشم می‌خورد؛ دو معاون از ده معاون نخست‌وزیر (ویکتوریا آبرامچنکو و تاتیانا گولیکووا) و یک وزیر از ۲۱ وزیر (اولگا لیوبیمووا، وزیر فرهنگ) میخائیل میشوستین زن هستند.

اما خبرگزاری ریانوستی به همراه اینترفاکس و چند موسسه دیگر، در سال ۲۰۱۲ لیستی از زنان پر نفوذ در روسیه را منتشر کرد؛ افرادی که یکبار دیگر هفته گذشته نیز نام آنها آورده شد. علاوه بر ماتینکو از جمله آنها می‌توان به کسنیا سابچاک،‌ مجری معروف تلویزیون که در انتخابات ریاست ‌جمهوری ۲۰۱۸ نماینده اپوزیسون منتقد پوتین بود اشاره کرد و همچنین سوتلانا مدودوا، همسر دمیتری مدودوف، رئيس‌جمهور و البته نخست‌وزیر سابق.

در این میان یک اتفاق عجیب وجود دارد؛ نتایج یک نظرسنجی که ودمستی آن را منتشر کرده است، نشان می‌دهد که تعداد روس‌هایی که علاقه‌مند هستند تا زنان را در پست‌های بالای دولتی نبینند میان سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ رشد نزولی داشته است.

به موجب این نظرسنجی ۳۲ درصد موافق ریاست‌جمهوری یک زن در روسیه بودند که در سال ۲۰۲۰ به ۲۱ درصد کاهش پیدا کرده است. همچنین ۵۶ درصد در سال ۲۰۱۶، از انتخاب یک زن برای پست نخست‌وزیری استقبال می‌کردند که این میزان در سال ۲۰۲۰ به ۳۱ درصد رسیده است.

بنابراین اگرچه آمارها نشان می‌دهد که زنان در مدیریت‌ کسب و کارهای کوچک در روسیه موفق هستند؛ اما این نظرسنجی نشان می‌دهد که در جامعه نسبتا مردسالار روسیه، هنوز اعتماد و اقبال عمومی برای واگذاری سکان ریاست‌جمهوری و یا نخست‌وزیری به زنان وجود ندارد.

نویسنده: احمد وخشیته، استاد دانشگاه ملی اوراسیا

منبع: ستون «در حوالی میدان سرخ»، روزنامه شرق

«در حوالی میدان سرخ» را اینجا بخوانید!

دیدگاه خود را بنویسید

Please enter your comment!
Please enter your name here