دیدبان روسیه: سال‌های بسیاری است که مسکوویچ‌ها آخرین روز از نخستین هفته‌ی پاییز را به مناسبت روز مسکو جشن می‌گیرند و امسال قطار عمر این سنت به ۸۷۳ سالگی رسیده است. همه ساله نخستین شنبه‌ی ماه سپتامبر، یعنی در واپسین روزهایی که گرمای خورشید در این سرزمین سو سو می‌کند، بزرگترین شهر اروپا سرشار است از جشن‌ها و کنسرت‌های خیابانی رایگان؛ تا شهروندان این دیار به همراه خانواده‌ و دوستان خویش به خیابان‌ها بیایند و به بهانه‌ی جشن تولد مسکو پایان این هفته‌ی خود را به شادی سپری ‌کنند.

البته در میانه‌ی هیاهوی این سور و شادی‌ها، باید به این موضوع نیز توجه داشت که یکی از مهمترین کار ویژه‌های شهرداری مسکو برگزاری جشن‌ها و مراسم‌هایی است که به تحکیم خانواده و شاد بودن شهروندان کمک کند؛ برنامه‌هایی که به بهانه‌های مختلف در سرتاسر سال برگزار می‌شود و این امکان را برای همه‌ی مردم این سرزمین فراهم می‌کند تا بدون آنکه هزینه‌ای پرداخت کنند، شاد باشند و لذت ببرند. اگرچه نباید فراموش کنیم که بدون شک مالیات‌هایی که پرداخت می‌شود در برگزاری این برنامه‌ها نقش مهمی دارد؛ اما با این وجود این موضوع که برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی در کنار پروژه‌های عمرانی و زیباسازی شهر یکی از مهمترین وظایف شهرداری است نیز بسیار جالب و قابل تامل است؛ گذاره‌ای که بدون شک نقش مهمی در احیای هویت شهروندان یک سرزمین دارد.

ریشه برگزاری جشن روز مسکو از کجاست؟

در رابطه با شکلگیری شهری به نام مسکو روایت‌های گوناگونی وجود دارد، اما نام این شهر در اسناد تاریخی برای نخستین بار در سال ۱۱۴۷ آمده است، یعنی زمانی که گفته می‌شود «یوری دولگوروکی» شاهزاده نشین مسکو میزبان شاهزاده نشین نووگراد بوده است. در واقع این برای نخستین بار است که نام مسکو در اسناد مکتوب آمده است و این در حالی است که قدمت این شهر می‌تواند به سال‌ها قبل نیز بازگردد؛ اما در مجموع این تاریخ به نقطه‌ی عطفی برای جشن روز مسکو تبدیل شده است.

البته باید به این موضوع توجه داشت که برای سال‌ها چنین روزی در تاریخ این سرزمین جشن گرفته نمی‌شد و نخستین بار در اول ژانویه‌ی ۱۸۴۷ به فرمان نیکلاس اول هدایایی توزیع و هفتصدمین سال تولد مسکو جشن گرفته شد. در این روز میتروپالیت فیلارت، پدر روحانی مسکو دعایی در کلیسای داخل کرملین برای شکوه مسکو خواند و در عصر دیوارهای کرملین از کنار میدان سرخ و همچنین دیگر ساختمان‌های دولتی این شهر توسط چراغ‌های روشن شد؛ اگرچه سرعت باد خیلی زود آنها را خاموش کرد.

صد سال بعد در دوران شوروی، مسکوویچ‌ها در هفتم سپتامبر ۱۹۴۷ به مناسبت هشتصدمین سالروز تولد دیار مسکو، بساط سور و سات برپا کردند که البته تصویر رهبران شوروی در گوشه و کنار این مراسم‌ها به چشم می‌خورد. این بزرگداشت مصادف بود با تحول عمرانی در مسکو و در صدر آن ساخت آسمان‌خراش‌هایی که میان ایرانیان به هفت‌خواهران شهرت دارد و استالین در صدد بود تا آنها را به عنوان نمادی از مسکو به جهانیان معرفی کند. در آن ایام به دستور هیات رئیسه‌ شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی مدال یادبود هشتصدمین سالروز مسکو به یک میلیون و هفتصد مسکوویچ اهدا شد. با این وجود اما روز مسکو باز هم در تقویم ثبت نشد تا اینکه نهایتا پس از فروپاشی شوروی و همزمان با هشتصد و پنجاهمین سالگی پایتخت این سنت به تلاش شهرداری و با دستور یلتسین در تقویم رویدادهای روسیه ثبت شد. اتفاقی که سبب شد همه ساله میادین اصلی این دیار و به ویژه میدان سرخ پذیرای هزاران مسکوویچ و میهمانی از دیگر شهرها و حتی کشورها باشند.

روز مسکو زیر سایه‌ کرونا

سرگی سوبیانین، شهردار مسکو همزمان با روز مسکو اعلام کرد که سلامتی شهروندان در وضعیت اپیدمی کرونا بسیار مهمتر از برگزاری جشنی بزرگ همچون سال‌های گذشته است و از این رو اعلام کرد که امسال تمرکز این مراسم با تاکید بر حفظ تاریخ و هنر به موزه‌ها اختصاص داده شده است. از این رو شهروندان می‌توانند با رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی و با ماسک از نمایشگاه‌هایی که در فضای باز پارک‌ها طراحی شده است بازدید کنند.

همچنین مسئولین شهر مسکو تاکید کردند که کنسرت‌های بزرگ نیز امسال برگزار نمی‌شود و تنها از برگزاری چند کنسرت کوچک در پارک‌هایی مشخص خبر دادند که با توجه به ظرفیت محدود به موجب اجرای طرح فاصله گذاری‌ اجتماعی، اگر چه این برنامه‌ها رایگان است، اما تنها افرادی می توانند در آن شرکت کنند که پیشتر در سایت ثبت‌نام کرده و با ماسک و دستکش می توانند حضور پیدا کنند.

در این میان پوتین نیز در سخنرانی خود به مناسبت روز مسکو، با اشاره به پیوند ناگسستنی تاریخ روسیه از مسکو، این روز را تبریک گفت و از همه‌ی شهروندان پایتخت قدردانی کرد که پس از ظهور ویروس کرونا با نظم و احساس مسئولیت خود به توصیه‌های پزشکی عمل کردند تا این این بحران مدیریت شود و از بازگشت آهنگ معمولی زندگی پس از کووید ۱۹ خبر داد.

نویسنده: احمد وخشیته، دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا

منبع: ستون در حوالی میدان سرخ، روزنامه شرق

تصاویری که در ادامه مشاهده می کنید، مربوط به روز مسکو در سال گذشته است.

 

«در حوالی میدان سرخ» را اینجا بخوانید!

دیدگاه خود را بنویسید

Please enter your comment!
Please enter your name here